LEESOBSERVATIES

Waarom heb ik nu pas Philippe Claudel gelezen? Ik las 'De boom in het land van de Toraja' in één adem uit. Claudel schrijft heel mooi en het gaat over een interessant onderwerp: de omgang met de dood in twee totaal verschillende culturen. Wel aan de hand van een mooi verhaal.

Ik worstel al heel lang met het begrip dissociatie. Dankzij een medicus die uitgebreid aan het woord komt weet ik nu pas echt wat het betekent. Die wetenschapper vertelt wel meer interessante dingen. Zo weidt zij uit over de relatie die je hebt met je lichaam. Dat je daarin stadia kunt onderscheiden en dat het belangrijk is te weten in welk stadium je je bevindt. Gemiddeld leeft de mens twintig jaar in een bevriend lichaam.

De beste vriend van de auteur was een echte vrouwenman. Maar toen hij de diagnose kanker kreeg, was hij alleen. Claudel schrijft dan dat een kanker zich nestelde '...in een kier die de liefde had achtergelaten.' Hiermee suggereert hij dat de afwezigheid van de liefde hem misschien wel fataal is geworden. Dit is een visie op het lichaam die door de meeste medici niet wordt gedeeld.

De verteller is door zijn werk maar heel weinig thuis. Hoe ervaart een vrouw een uithuizige man? 'Een windvlaag....Niet onaangenaam...Bij tijd en wijle verfrissend. Maar nooit voldoende.' Deze woorden geven precies aan waarom zij gescheiden zijn en toch nog contact met elkaar hebben.

De hoofdpersonen ontmoeten in een Parijs' café de beroemde schrijver Milan Kundera. Dat is niet alleen een favoriete schrijver van mij, maar ook van Eugene, de zieke vriend. Hij durft niet op de schrijver af te stappen en oogcontact maken lukt aanvankelijk ook niet.  Ik heb genoten van de beschrijving van deze ontmoeting. In het kort staat er precies waarom Kundera een groot auteur is. 

De ontmoeting met Kundera leidt tot nog een andere mooie observatie. Iedereen weet hoe je kunt schrikken van het terugzien van een oude bekende. Ineens ziet hij er heel veel ouder uit. Maar als je beseft dat jij in de ogen van anderen ook zoveel ouder bent geworden, krijg je het gevoel dat er nog een vergeten, onbetaalde rekening open stond. Plus rente! 

Claudel is tijdens een reis in Indonesië onder de indruk geraakt van de doodsrituelen van de Toraja, een inheemse stam. Als zijn vriend stervende is, heeft hij vaak associaties met de gebruiken van de Toraja. Claudel vindt dat wij van hen wat kunnen leren. Toch bekroop mij de overtuiging dat die uitheemse rituelen te ver afstaan van de onze. Voor mij is de belangrijkste conclusie dat wij de dood proberen te ontkennen en dat de Toraja die helemaal geïntegreerd hebben in hun leven.

FRAGMENT(EN)

'Jarenlang heeft u in een perfecte osmose met en in uw lichaam geleefd, met een evenwicht dat u beviel: u onderhield het zo goed u kon en in ruil daarvoor kreeg u wat u ervan verwachtte, wanneer u dat verwachtte: lichamelijke inspanning, liefdesinspanning, voedselgenot, gewaarwordingen. De onschuldige ziektes waar het zo nu en dan door werd getroffen konden het vertrouwen dat u erin stelde niet schaden. Integendeel, in zekere zin gaven ze u een blik op hoe het ook zou kunnen zijn, waardoor u de veel algemenere momenten dat het uw bondgenoot was nog meer kon waarderen. Toen heeft de tijd uw partner langzaam aangetast. U begon haar aanwezigheid langzaam maar zeker te voelen, haar stempel, bedoel ik, de slijtage, de mate waarin ze u niet meer gehoorzaamde. En toen stak een rancuneus gevoel van dissociatie de kop op, zoals bij een liefdesrelatie die idyllisch begint en daarna verslechtert, waardoor je de goede kanten van de ander uiteindelijk vergeet en alleen nog ziet wat er niet deugt.'