LEESOBSERVATIES

Ik ben eigenlijk nooit zo betrokken geweest bij het Baskisch separatisme. Ik ben dit boek ook niet gaan lezen om er meer over te weten te komen. De roman overkwam mij en dankzij Aramburu's stijl raakte ik echt betrokken bij de gebeurtenissen. Hij beschrijft de gevolgen van een aanslag zo goed dat je niet alleen de pijn voelt van de nabestaanden, maar ook nog eens een uiterst genuanceerde kijk op een en ander krijgt. Nu was de actualiteit mij tijdens het lezen ook nog eens tweemaal ter wille. Eerst las ik in de Volkskrant dat Maialen Lujanbio dit jaar, 2018, voor de tweede keer de wedstrijd voor Baskische improvisatiegedichten had gewonnen. En toen ik steeds meer onder de indruk raakte van de vasthoudendheid van een personage om excuses aangeboden te krijgen van een ETA-lid, las ik dat de ETA zichzelf had opgeheven en dat zij allen die geleden hebben onder hun acties excuses aanbood. Dat zal Bittori waarderen, dacht ik.

'...alde hemeldik, Herriak ez du barka...'Dit is Euskera, de taal van de Basken. Voor de couleur locale gebruikt de auteur soms deze taal.  Voor ons zijn die woorden onherleidbaar; gelukkig vindt de lezer achterin het boek een woordenlijst.  Het Euskera zegt iets over de status aparte van de Basken. Aparte taal, apart volk. En dan zijn er ook nog scholieren die na school oefenen in het schrijven van improvisatiegedichten in deze taal. Dat noemt men Bertsolarismo ( bertsos zijn verzen ).  Je kunt meedoen aan een jaarlijkse dichtwedstrijd. Misschien is Lujanbio ook wel op de middelbare school begonnen. 

Nu iets heel anders. Een citaat uit het boek: 'Haar borsten zijn vrij klein en hangen een beetje, maar ze zijn extreem gevoelig. Dus wanneer hij ze voorzichtig masseert/kneedt/kust met zorgvuldige tederheid, is het niet ongebruikelijk dat ze siddert en meer wil.'                                                                                                                                                                      

Het gaat mij om dat masseert/kneedt en kust. Ik heb dat zo nog nooit in een literaire tekst zien staan. Is dit een stijlfiguur die ik niet ken? Hij past haar in ieder geval in het hele boek toe. Heel functioneel, vind ik. De siddering volgt niet alleen bij het masseren, maar ook bij die twee andere handelingen.

Ik heb al zoveel boeken gelezen dat het me moeite kost nog iets goeds te vinden. Toch lukt het altijd weer. Dit boek stak met kop en schouders boven de rest uit. Bijna 600 pagina's boeiende literatuur. Sommige personages, zoals Bittori en Miren, groeien uit tot wezens van vlees en bloed. Miren is qua karaktersterkte vergelijkbaar met Ursula uit Honderd jaar eenzaamheid.  En wat zou ik nog graag een paar pagina's genieten van het liefdeskoppel Xabier en Aranzazu!  

Als je begint te lezen is de aanslag al gepleegd, het is twintig jaar later. In het dorp lijkt de aanslag vergeten. Maar de komst van Bittori, de moeder van het slachtoffer, zet alles weer op scherp. Zij heeft zo'n vermoeden dat de zoon van haar beste vriendin met de dood van haar man te maken heeft.

 

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       

 

 

 

 

 

 

 

FRAGMENT(EN)